Image default
NAŠE PRIČE

Ranjeni Štefanik sleteo u Aleksandrovac

ALEKSANDROVAC – Potpukovnik francuske avijacije Slovak Milan Rastislav Štefanik (1880-1919) pilotirao je vojnim avionom iznad Srbije u Prvom svetskom ratu kao podrška srpskoj vojsci i narodu u povlačenju.

Tačno 6.novembra 1915. godine avion je počela da tuče neprijateljska protivavionska artiljerija negde iznad Šumadije gde biva pogođen, a odvažni pilot, potonji general, diplomata, jedan od trojice osnivača Čehoslovačke i idejni tvorac moderne Slovačke prinudno sleće na teritoriju Aleksandrovca!

– Slovaci, za razliku od nas, imaju sačuvano istorijsko sećanje na Štefanikov kratak, ali dramatičan boravak u aleksandrovačkom kraju, koji je otpočeo 6. novembra, 1915. – otkriva istoričar Ivan Brborić, direktor Zavičajnog muzeja Župe.

– Sada smo i mi ovde rešeni da podrobnije istražimo put slovačkog junaka, koji je sa mehaničarem Mišelom Bordoom zapalio avion kako ne bio pao u neprijateljske ruke.

Tačno mesto pada nije još poznato. Nakon što mu je narod Župe pomogao u hrani i vodi, krenuli su na neverovatan marš dug 120 kilometara!

– Znamo da je za sedam dana linijom Aleksandrovac, Brus, Jankova klisura, Blace, Kuršumlija došao do Prištine, ali je neposredno pre nego je sustigao našu vojsku i civile u zbegu, ranjen u oružanom sukobu sa neprijateljima, i hitno prebačen u Kosovsku Mitrovicu, pa odatle u Prizren, gde je među opterećenim medicinskim osobljem, skromnom opremom za lečenje, imao minimalne šanse da preživi – predočava nam Brborić, koji se priprema za objavljivanje studije o Župi i Župljanima u Velikom ratu.

I upravo je sa srpske teritorije krenula, zvanično priznata, prva medicinska evakuacija avionom u istoriji! Nju je izveo slavni francuski avijatičar, kapetan Lui Polan (1883-1963), koji je izveo let za udžbenike: sa ranjenim Štefanikom, preleteo je kanjonom Belog Drima koji je širok svega 200 metara, i po gustoj magli, za tri i po sata prevalio 200 kilometara! Uspeo je da sleti blizu Valone, odakle se uz pomoć saveznika prebacuju u Rim!

– Jedna od najpoznatijih ultramaratona u Slovačkoj nosi naziv “Štefanik trejl”, održava se u znak sećanja na marš od Aleksandrovca do Prištine, takođe u dužini od 120 kilometara, koja se u novijoj verziji istrčava od brda Bradlo, gde je Štefanikova grobnica do Bratislave, spomenika i trga koji nose njegovo ime – napominje nam Ivan Brborić.

Smrt Milan Rastislav Štefanik koji je poginuo u avionskoj nesreći, 4. maja 1919. godine
Smrt Milan Rastislav Štefanik koji je poginuo u avionskoj nesreći, 4. maja 1919. godine

Milan Rastislav Štefanik poginuo je u avionskoj nesreći, 4. maja 1919. godine, u mestu Ivanka na Dunavu. – Sigurno je da bi Štefanik kasnije, makar u periodu između dva svetska rata posetio Aleksandrovac i ljude koji su mu tada pomogli – kaže sagovornik. – Verujem da za nas nije kasno da ispravimo nepravdu našeg zaborava prema tom događaju.

ŽUPA U VELIKOM RATU

Narod Župskog sreza se tradicionalno bavio vinarstvom i vinogradarstvom i pre izbijanja Prvog svetskog rata, koji je odneo ogromne žrtve. U samoj opštini je prema popisu iz 1910.godine živelo 1.174 ljudi. Procenjuje se da je od 1914. do 1918. godine više od 2.000 Župljana učestvovalo u sukobima, a skoro 900 ih se nikada nije vratilo kući. Istraživač Milorad Sijić započeo je pre 10 godina da popisuje učesnike iz ovog kraja.

Povezane vesti

Od odžačarskog zanata se lepo živelo

Administrator

Treća obnova mojsinjske svetinje

Administrator

Jedna vetrenjača za pobedu stresa

Administrator

Ostavite komentar

* Koristeći ovaj obrazac, slažete se sa skladištenjem i rukovanja vaših podataka od strane ove web stranice.